Sông nước · Biển đảo · Miệt vườn — sổ tay của người thích đi chậm
Chủ đề số này
Từ chợ nổi Cái Răng lúc bình minh đến hoàng hôn trên đảo Phú Quốc, từ biển mây Núi Bà Đen tới mũi đất cuối trời Cà Mau — cẩm nang, hình ảnh và những cuộc trò chuyện với người giữ hồn đất phương Nam.
Giới thiệu
Miền Đông nắng gió, miền Tây chín nhánh sông hiền hòa, và những hòn đảo xanh ngọc giữa vịnh Thái Lan lẫn biển Đông.
Nam Bộ không có núi cao trùng điệp hay phố cổ trăm năm như miền Bắc, miền Trung. Cái đẹp ở đây nằm trong kênh rạch chằng chịt, trong những vườn trái cây trĩu quả, trong tiếng rao trên ghe lúc tờ mờ sáng — và trong lòng hiếu khách của người miền Nam: gặp lần đầu mà mời vô nhà ăn cơm như người quen lâu năm.
Miền Đông có Sài Gòn sôi động, có Núi Bà Đen — nóc nhà Nam Bộ — và bờ biển Vũng Tàu chỉ cách thành phố vài giờ xe. Miền Tây là thế giới của sông nước: Cửu Long chia nhánh Tiền – Hậu, phù sa bồi nên những cù lao xanh mướt và những chợ nổi họp từ khi trời chưa sáng.
Xa hơn về phía biển là Phú Quốc, Côn Đảo và mũi đất Cà Mau — nơi có thể ngắm mặt trời mọc trên biển Đông rồi lặn xuống biển Tây. Chuyên trang này là sổ tay cho những ai muốn đi chậm, nhìn kỹ, và nghe người phương Nam kể chuyện đất mình.
Nhà Bè nước chảy chia hai
Ai về Gia Định, Đồng Nai thì vềĐồng Tháp Mười cò bay thẳng cánh
Nước Tháp Mười lóng lánh cá tôm
Điểm đến
Mỗi nơi một sắc thái — cát trắng, ghe xuồng, biển mây, rừng tràm — đủ cho những chuyến đi mê mải cả năm.
Đặc khu Phú Quốc · An Giang
Hòn đảo lớn nhất Việt Nam với bãi Sao cát trắng mịn, làng chài Hàm Ninh, rừng nguyên sinh phía Bắc và cáp treo Hòn Thơm vượt biển gần 8 km.
Chiều về, cả bờ Tây nhuộm cam — hoàng hôn Phú Quốc thuộc hàng đẹp nhất Đông Nam Á.
Hàng trăm ghe xuồng họp chợ trên sông, cây bẹo treo trái cây thay lời rao. Đẹp nhất lúc 5:30 – 7:00 sáng.
Nóc nhà Nam Bộ cao 986 m. Đi cáp treo lên đỉnh ngắm biển mây và tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn.
Biển hoang sơ, vườn quốc gia, mùa rùa biển lên bãi đẻ trứng và những di tích lịch sử lắng đọng.
Điểm cực Nam đất liền, nơi rừng đước giữ đất và bãi bồi mỗi năm lấn thêm ra biển.
Xuồng ba lá len giữa rừng tràm phủ bèo xanh; mùa nước nổi, cò trắng về kín tán cây.
Leo Núi Nhỏ lên tượng Chúa Kitô Vua, ngắm biển từ Mũi Nghinh Phong rồi ăn bánh khọt.
Sài Gòn
Cửa ngõ mọi hành trình phương Nam — kiến trúc Pháp cuối thế kỷ XIX đứng cạnh những tòa tháp bên dòng sông Sài Gòn.
Nếp sốngCà phê sữa đá vỉa hè — ngồi ghế nhựa góc phố, nhìn xe cộ qua lại: cách hiểu Sài Gòn nhanh nhất.
Di sản & tâm linh
Nơi giao thoa văn hóa Việt – Hoa – Khmer – Chăm, và cả dấu ấn phương Tây, in đậm lên từng mái chùa, ngôi miếu.
Tây Ninh · Trung tâm đạo Cao Đài
Công trình tháp đôi rực rỡ sắc vàng – xanh – hồng, pha trộn kiến trúc Đông – Tây. Vào giờ cúng trưa, du khách có thể lặng lẽ quan sát nghi lễ từ khu vực dành riêng — nhớ ăn mặc kín đáo và giữ yên lặng.
Cẩm nang du lịch
Thời tiết, di chuyển, ăn ở và lịch trình gợi ý — đúc kết từ những chuyến đi thực tế của ban biên tập.
Thời điểm
Trời nắng ráo, biển êm. Mùa mưa (5 – 11) thường chỉ mưa rào buổi chiều, phòng rẻ và vắng khách.
Di chuyển
Sài Gòn – Cần Thơ chừng 3 giờ xe. Bay thẳng Phú Quốc, Côn Đảo; tàu cao tốc từ Rạch Giá, Hà Tiên ra đảo.
Đặc sản
Hủ tiếu Mỹ Tho, lẩu mắm Châu Đốc, cá lóc nướng trui, bún nước lèo Sóc Trăng, kẹo dừa Bến Tre.
Lưu trú
Ngủ nhà vườn ở Cồn Sơn, Cái Bè, Bến Tre — sáng chèo xuồng, chiều tát mương bắt cá, tối nghe đờn ca tài tử.
Hành trang
Nắng Nam Bộ gắt quanh năm. Đi xuồng nhớ mặc áo phao và bọc điện thoại chống nước.
Lịch trình · 5 ngày
N1 Sài Gòn · N2 Mỹ Tho – Bến Tre · N3 chợ nổi Cái Răng · N4 Trà Sư – Núi Sam · N5 về Sài Gòn.
Mẹo nhỏ
Có mặt từ 5:30 – 7:00, thuê ghe ở bến Ninh Kiều. Sau 8 giờ chợ đã thưa.
Góc ngắm hoàng hôn
Lên trước 17:00 để kịp nhìn nắng chiều trải khắp đồng bằng Châu Đốc.
Lịch mùa đẹp
Mùa nước nổi còn phụ thuộc lũ thượng nguồn từng năm; tháng mưa ở Phú Quốc vẫn có nhiều ngày nắng đẹp — hãy xem dự báo trước khi đi.
Hình ảnh
Biển xanh cát trắng, ghe xuồng trên sông và những công trình rực rỡ — sáu khung hình cho chuyến đi kế tiếp.
Phỏng vấn
Người bán hàng trên ghe, người chèo xuồng rừng tràm, ngư dân Đất Mũi… kể về vùng đất mình gắn bó theo cách không sách hướng dẫn nào viết được.
Phỏng vấn đặc biệt · 30 năm trên sông
Chợ nổi hổng mất đâu, nó chỉ thay cách sống thôi. Còn người thương, còn khách tới, là chợ còn.
Hơn ba mươi năm bán trái cây trên chiếc ghe gỗ, cô Ba Thảo đã chứng kiến chợ nổi Cái Răng từ thời ghe đậu kín khúc sông đến hôm nay. Chúng tôi ngồi với cô trên ghe, giữa tiếng máy nổ và mùi khóm chín.
“Mùa nước nổi, rừng thở bằng tiếng chim. Mình chèo nhẹ thôi, kẻo làm tụi nó giật mình.”
“Phú Quốc đẹp nhất khi bạn chịu đi chậm, chịu hỏi chuyện người bán cá ngoài chợ.”
“Đất ở đây sống như con người vậy — có chỗ bồi thêm, có chỗ mất đi.”
“Sài Gòn là thành phố phải đi bộ mới đọc được.”
Phỏng vấn đặc biệt · Chợ nổi Cái Răng
Năm giờ bốn lăm sáng, mặt sông Cần Thơ còn phủ sương. Chiếc ghe của cô Ba chất đầy khóm, xoài, chôm chôm, cây bẹo treo lủng lẳng mấy trái bí đỏ. Cô vừa bán vừa trò chuyện, tay không lúc nào ngơi.
Cô bắt đầu buôn bán trên ghe từ khi nào?
Hồi tui mười bảy tuổi, theo tía má chở khóm từ Hậu Giang xuống. Hồi đó chợ đông lắm, ghe đậu kín khúc sông, bước từ ghe này qua ghe kia được luôn. Tui lấy chồng cũng trên chợ này, nuôi ba đứa con ăn học cũng từ chiếc ghe này.
Khách lần đầu hay tò mò về “cây bẹo”. Cô giải thích giúp?
Cây bẹo là cây sào cắm đứng ở mũi ghe, bán gì thì treo nấy lên — khóm, bí, khoai, dưa hấu. Chợ ồn quá, rao hổng ai nghe, nên nhìn cây bẹo là biết ghe bán gì. Còn ghe nào treo cái lá, hổng phải trái cây, là ghe đó đang rao bán luôn chính chiếc ghe đó đó.
“Đi chợ nổi mà hổng ngồi ăn tô hủ tiếu trên sông là uổng lắm à nghen.”
Mấy giờ là đẹp nhất để du khách tới?
Năm giờ rưỡi tới bảy giờ sáng. Mặt trời mới lên, sương còn trên sông, ghe hàng sỉ còn đủ mặt. Tám giờ là thưa rồi. Khách nhớ ghé ghe hủ tiếu, ly cà phê cũng có người chèo xuồng mang tới tận nơi.
Người ta nói chợ nổi đang thưa dần. Cô thấy sao?
Thưa thiệt. Đường bộ tốt rồi, xe tải chở hàng nhanh hơn ghe. Nhưng giờ có thêm ghe chở khách, ghe bán cà phê, bán đồ lưu niệm, tụi nhỏ còn livestream bán trái cây nữa. Chợ hổng mất đâu, nó chỉ thay cách sống. Còn người thương nó, còn khách tới thăm, là chợ còn.
Cô muốn nhắn gì với du khách?
Lên ghe thì ngồi yên, đừng đứng dậy chụp hình lúc ghe đang chạy. Mua trái cây thì mua ăn tại chỗ cho biết vị ngọt miệt vườn. Và cười với người ta một cái — dân sông nước tụi tui dễ thương lắm.
Thực hiện: Ban biên tập Thắng Cảnh Miền Nam · Tháng 8 · 2026
Phỏng vấn · Rừng tràm Trà Sư · An Giang
Chiếc xuồng ba lá lướt êm dưới tán tràm, mũi xuồng rẽ lớp bèo tấm xanh như trải thảm. Anh Tư nói nhỏ, như sợ làm động cả khu rừng.
Mùa nào rừng tràm đẹp nhất, thưa anh?
Tháng chín tới tháng mười một, mùa nước nổi. Nước từ thượng nguồn đổ về, rừng ngập sâu, bèo tấm với lục bình phủ kín mặt nước. Chim về nhiều nhất lúc sáng sớm với chiều tà — cò trắng, cồng cộc, le le, có bữa gặp cả chim điêng điểng.
Khoảnh khắc nào khiến anh nhớ nhất?
Có bữa sương xuống dày, tui chở hai vợ chồng lớn tuổi ngoài Bắc vô. Tới khúc tán tràm khép lại, bầy cò trắng bay lên cả trăm con. Ông khách ngồi im rồi rớt nước mắt, nói cả đời chưa thấy cảnh vậy. Tui làm nghề hai chục năm mà chiều đó cũng nổi da gà.
“Rừng này là nhà của chim. Mình là khách, thì phải cư xử như khách.”
Du khách nên lưu ý gì để giữ gìn rừng?
Đừng xả rác, đừng la hét hay mở loa. Chim nó sợ tiếng động lắm. Ngồi xuồng thì mặc áo phao, đừng thò tay bứt lá bẻ cành. Muốn chụp hình chim thì tắt đèn flash, chịu khó ngồi yên chút là tụi nó ra.
Ngoài Trà Sư, gần đây còn chỗ nào đáng ghé?
Lên Núi Sam coi hoàng hôn, viếng Miếu Bà Chúa Xứ, xuống Châu Đốc ăn bún cá, mua mắm về làm quà. Mùa nước nổi có bông điên điển, cá linh non — nấu lẩu mắm là hết sẩy.
Thực hiện: Ban biên tập Thắng Cảnh Miền Nam · Tháng 7 · 2026
Phỏng vấn · Đặc khu Phú Quốc
Chúng tôi gặp chị Lan ở một quán cà phê nhỏ gần chợ Dương Đông, sau buổi dẫn đoàn ngắm hoàng hôn. Chị bảo mười hai năm rồi mà mỗi chiều trên đảo vẫn là một chiều khác.
Nên đi Phú Quốc vào mùa nào?
Tháng mười một tới tháng tư là mùa khô, biển bãi Sao, bãi Khem trong nhất, đi cano ra các đảo nhỏ phía Nam cũng êm. Mùa mưa từ tháng năm thì bờ Tây sóng lớn hơn, nhưng bù lại phòng rẻ, đảo vắng, và hoàng hôn sau cơn mưa đẹp lạ lắm.
Lịch trình chị hay gợi ý cho người đi lần đầu?
Bốn ngày là vừa. Một ngày Nam đảo: cáp treo Hòn Thơm, cầu Hôn, thị trấn Hoàng Hôn. Một ngày đi cano quanh quần đảo An Thới, lặn ngắm san hô. Một ngày Bắc đảo: mũi Gành Dầu, rừng nguyên sinh, bãi biển hoang sơ. Ngày cuối dạo chợ đêm, ghé nhà thùng nước mắm với vườn tiêu.
“Đừng chỉ mang về tấm hình check-in. Mang về một câu chuyện của người trên đảo.”
Có “bí mật” nào ít người biết không chị?
Đi cáp treo chuyến sớm, nước biển bên dưới còn xanh ngọc, nắng chưa gắt nên chụp hình rất trong. Còn muốn ngắm hoàng hôn yên tĩnh thì ra phía mũi Gành Dầu, ngồi nhìn thuyền đánh cá về bến.
Chị mong du khách đối xử với đảo thế nào?
Hạn chế đồ nhựa dùng một lần, đừng giẫm lên san hô khi lặn. Và nên ăn ở quán địa phương, mua đồ của bà con — tiền mình tiêu ở đâu, đảo sống nhờ ở đó.
Thực hiện: Ban biên tập Thắng Cảnh Miền Nam · Tháng 6 · 2026
Phỏng vấn · Đất Mũi · Cà Mau
Ngôi nhà sàn của ông Sáu nhìn thẳng ra bãi bồi, nơi hàng mắm non mọc lấn ra biển. Ông pha ấm trà, chỉ tay về phía chân trời: “Bên này biển Đông, bên kia biển Tây đó con.”
Ông đã sống ở Đất Mũi bao lâu rồi?
Từ đời ông nội tui. Hồi xưa toàn rừng đước, muỗi như trấu, đi đâu cũng bằng xuồng, mấy ngày mới ra tới chợ. Giờ có đường, có khu du lịch, khách ra chụp hình ở mũi đất đông lắm, tui mừng.
Người ta hay nói Mũi Cà Mau mỗi năm lại “dài” thêm?
Phía biển Tây phù sa bồi, bãi cứ lấn ra, cây mắm cây đước mọc theo giữ đất. Nhưng có khúc bờ biển Đông thì bị sóng đánh sạt lở. Đất ở đây sống như con người vậy, có chỗ được chỗ mất, nên phải giữ rừng, rừng giữ đất.
“Sáng coi mặt trời mọc trên biển Đông, chiều coi mặt trời lặn xuống biển Tây — mà chân vẫn đứng trên đất liền.”
Ra Đất Mũi, ngoài chụp hình ở mũi đất thì nên làm gì?
Đi xuồng vô rừng đước, coi cách người ta gác kèo ong, đặt lú bắt tôm. Ăn ba khía, cua, ốc len xào dừa, cá kèo nướng. Ai khỏe thì ở lại một đêm, sáng ra bãi bồi coi chim với mặt trời lên.
Mùa nào ra là đẹp, thưa ông?
Mùa khô, tháng chạp tới tháng tư. Trời trong, đường khô, biển êm. Mùa mưa thì ướt át, nhưng rừng xanh mướt, cua tôm mập — ai chịu cực chút cũng đáng lắm.
Thực hiện: Ban biên tập Thắng Cảnh Miền Nam · Tháng 5 · 2026
Phỏng vấn · TP. Hồ Chí Minh
Bảy giờ sáng Chủ nhật, nhóm khách của anh Khôi tụ tập trước Bưu điện Thành phố. Mỗi người cầm ly cà phê, còn anh cầm một xấp ảnh Sài Gòn xưa.
Tour đi bộ của anh thường bắt đầu từ đâu?
Từ khu Bưu điện Thành phố. Đó là công trình cuối thế kỷ XIX với mái vòm kết cấu thép, sảnh lớn, bản đồ cổ trên tường. Chỉ riêng khúc đó đã đủ kể chuyện cả buổi về cách người Pháp quy hoạch trung tâm Sài Gòn.
Công trình nào anh thấy du khách hay bỏ qua nhất?
Những chung cư cũ thập niên 60 trên phố Nguyễn Huệ, Tôn Thất Đạm. Giờ nhiều tầng thành quán cà phê, tiệm sách, cửa hàng thiết kế. Nó kể câu chuyện Sài Gòn biết tự làm mới mình: tòa nhà cũ, người trẻ mới, vẫn sống chung được.
“Mỗi ly cà phê sữa đá dọc đường cũng là một trạm dừng của tour.”
Đi bộ giữa trời nóng, anh có mẹo gì?
Đi từ sáu giờ rưỡi tới chín giờ sáng, hoặc sau bốn giờ chiều. Men theo những con đường có hàng cây lớn như Lê Thánh Tôn, Nguyễn Du. Mang theo chai nước, và đừng ngại dừng lại ngồi ghế nhựa vỉa hè — đó mới là Sài Gòn.
Buổi tối anh gợi ý đi đâu?
Ra bến Bạch Đằng đi buýt đường sông, ngắm Thủ Thiêm và cầu Ba Son lên đèn. Nhìn thành phố từ mặt nước, bạn sẽ thấy Sài Gòn dịu dàng hơn hẳn ban ngày.
Thực hiện: Ban biên tập Thắng Cảnh Miền Nam · Tháng 4 · 2026
Bài viết
Tám bài viết — từ lịch trình chi tiết đến những góc nhỏ ít người biết, do ban biên tập đi thực tế và chấp bút.
Lịch trình · Miền Tây
Mỹ Tho, Bến Tre, Cần Thơ — đi sao cho vừa đủ sông nước, vừa đủ miệt vườn, lại không phải ngồi xe quá lâu mỗi ngày.
Theo mùa · An Giang
Rừng tràm, bông điên điển và cá linh — mùa đẹp nhất năm của miền Tây.
Biển đảo · Phú Quốc
Cáp treo, lặn san hô, rừng nguyên sinh và chợ đêm — kèm chi phí tham khảo.
Biển đảo · Côn Đảo
Vừa nghỉ dưỡng vừa tìm hiểu lịch sử, và mùa rùa biển lên bãi đẻ trứng.
Trải nghiệm · Tây Ninh
Chọn giờ, chọn mùa để thấy mây trắng dưới chân giữa lòng Nam Bộ.
Phố thị · Sài Gòn
Lộ trình 5 km qua những công trình trăm tuổi, xen cà phê vỉa hè.
Văn hóa · Sóc Trăng
Nơi văn hóa Kinh – Hoa – Khmer hội tụ trong kiến trúc và lễ hội đua ghe ngo.
Cuối tuần · Vũng Tàu
Leo Núi Nhỏ, ngắm Mũi Nghinh Phong và ăn bánh khọt.
Thư tòa soạn
Bạn vừa có một chuyến đi đáng nhớ? Hay đang phân vân nên đi đâu? Ban biên tập luôn sẵn lòng lắng nghe và gợi ý.
Chuyên trang du lịch phương Nam, đăng bài mới mỗi tuần. Phản hồi mọi thư trong vòng ba ngày làm việc.